Ρύθμιση ενός Συμπιεστή Ήχου (Εξηγείται Απλά)

Comment utiliser un compresseur audio ?

Έχετε σίγουρα ακούσει για τη δυναμική συμπίεση : είναι ένα βασικό εφέ για τη μίξη, όπως και η εξίσωση.

Αλλά ξέρετε πραγματικά ποιος είναι ο σκοπός της συμπίεσης ήχου; Ξέρετε πώς να ρυθμίσετε τις παραμέτρους επίθεσης, απελευθέρωσης, κατωφλίου ή αναλογίας στα plugins σας;

Ίσως όχι, και αυτό είναι φυσιολογικό: είναι ένα αρκετά περίπλοκο θέμα.

Το πρόβλημα είναι ότι αν δεν ξέρετε ακριβώς την επίδραση που έχει καθεμία από αυτές τις παραμέτρους της δυναμικής συμπίεσης στη μουσική σας, κινδυνεύετε να καταστρέψετε τις μίξεις σας αντί να τις βελτιώσετε.

Σας προτείνω λοιπόν να αφιερώσετε μερικά λεπτά για να παρακολουθήσετε αυτό το tutorial σχετικά με τις διάφορες ρυθμίσεις των συμπιεστών σας, έτσι ώστε να μπορείτε να τους ρυθμίσετε μόνοι σας: είτε χρησιμοποιείτε έναν συμπιεστή για mastering είτε έναν αναλογικό συμπιεστή ήχου, είτε εργάζεστε σε Cubase, Ableton ή Reaper — οι ρυθμίσεις είναι γενικά πάντα οι ίδιες!

Πιο συγκεκριμένα, εδώ είναι τα θέματα που θα καλύψουμε:

1. Τι είναι ένας συμπιεστής ήχου;
2. Ποιος είναι ο σκοπός ενός συμπιεστή ήχου;
3. Συμπίεση ήχου: οι ρυθμίσεις που πρέπει να γνωρίζετε
4. Στο τέλος, πόσο πρέπει να συμπιέσουμε;

Τι είναι ένας συμπιεστής ήχου;

Είναι καταρχάς ένα εφέ, όπως οι ισοσταθμιστές, οι ρεβέρμπες, οι παραμορφώσεις, κ.λπ.

Μπορεί να πάρει τη μορφή ενός plugin ή ενός εξωτερικού / hardware module εφέ.

Γενικά, αν και υπάρχουν πολλοί τρόποι για να χρησιμοποιήσετε έναν συμπιεστή, επιτρέπει τη μείωση της δυναμικής κλίμακας μιας ηχογράφησης ή ενός πλήρους μίγματος. Δηλαδή, μειώνει την απόσταση μεταξύ των πιο δυνατών και των πιο αδύναμων ήχων της πίστας.

Γι’ αυτό και ονομάζεται συμπιεστής: συμπιέζει τον ήχο.

Για παράδειγμα, αν έχουμε μια πίστα φωνής με σημαντική διακύμανση επιπέδου μεταξύ των λέξεων, μπορούμε να εξομαλύνουμε τον ήχο μειώνοντας τα πιο δυνατά μέρη.

Ακολουθεί ένα παράδειγμα σε εικόνες:

Στην εικόνα από πάνω, δεν υπάρχει συμπίεση ήχου: το σήμα (η φωνή του τραγουδιστή για παράδειγμα) εναλλάσσεται μεταξύ σημαντικών κορυφών και λιγότερο δυνατών στοιχείων.

Στην εικόνα από κάτω, έχουμε χρησιμοποιήσει τη συμπίεση για να μειώσουμε αυτές τις κορυφές. Πράγματι, αυτές είναι πλέον σε επίπεδο πιο κοντά στο υπόλοιπο της ηχογράφησης. Η δυναμική κλίμακα έχει μειωθεί, και ο ήχος γίνεται πιο ομοιόμορφος.

Γι’ αυτό μιλάμε για συμπιεστή και δυναμική συμπίεση.

Επιπλέον, σας προτείνω να παρακολουθήσετε αυτό το βίντεο για το θέμα, θα είναι πολύ πιο ξεκάθαρο:

Ποιος είναι ο σκοπός ενός συμπιεστή ήχου;

Θα μου πείτε: εντάξει, αλλά ποιος είναι ο σκοπός ενός δυναμικού συμπιεστή; Γιατί τον χρειαζόμαστε σε μια μίξη;

Σας προτείνω λοιπόν ένα θεωρητικό παράδειγμα…

Ας φανταστούμε ότι θέλετε να μιξάρετε δύο ήχους:

• Μια μουσική πίστα (κιθάρα, πλήκτρα….) με επίπεδο (“ένταση”) σχεδόν σταθερό
• Μια πίστα φωνής με μεγάλη δυναμική κλίμακα, άρα πολλές διακυμάνσεις επιπέδου

Αν αναμείξετε το τραγούδι έτσι ώστε τα λιγότερο δυνατά μέρη να είναι ακουστά πάνω από την ορχηστρική πίστα, τότε τα πιο δυνατά μέρη θα είναι, ακριβώς, πολύ πιο δυνατά. Ίσως ακόμη και να ξεπεράσουν το επίπεδο των 0dBFs και να κορεστούν τα ηχεία σας.

Αντίθετα, αν βελτιστοποιήσετε τη μίξη σας έτσι ώστε αυτά να είναι σε σωστό όγκο, τότε οι λέξεις που προφέρονται χαμηλόφωνα θα είναι σχεδόν ακούσιες ανάμεσα στον πιο πυκνό ήχο της ορχηστρικής πίστας.

Τι να κάνετε τότε;

Εδώ ακριβώς η ηχητική συμπίεση θα μας βοηθήσει, καθώς θα ελέγξει τις κορυφές και θα μειώσει τις διαφορές επιπέδου της φωνητικής πίστας. Έτσι θα είναι δυνατό να αναμειχθούν τα δύο όργανα με πολύ πιο ευχάριστο τρόπο.

Ας πάρουμε ένα ηχητικό παράδειγμα (με την ευγενική άδεια του James May, του συνθέτη αυτού του κομματιού με τίτλο “All Souls Moon”). Ακούστε το απόσπασμα χωρίς και μετά με τη συμπίεση.

Αν δεν ακούτε πολύ καλά τη διαφορά, προσέξτε τις τονισμένες συλλαβές σε πορτοκαλί στις παρακάτω στίχους :

“This all souls moon confides
In both the worlds
This all souls moon abides both the worlds”

Στην μη συμπιεσμένη έκδοση, αυτές οι συλλαβές ξεχωρίζουν πολύ δυνατά, δυσκολεύοντας την ακρόαση.

Αντίθετα, όταν εφαρμόζεται η συμπίεση στη φωνή, το ηχητικό επίπεδο της φωνητικής πίστας φαίνεται πολύ πιο ομαλό και ομοιογενές, και αναμειγνύεται καλύτερα με τα υπόλοιπα όργανα.

Λοιπόν, να ένα συγκεκριμένο παράδειγμα χρήσης των συμπιεστών.

Φυσικά, υπάρχουν πολλοί πιθανοί τομείς εφαρμογής, αλλά με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, ο συμπιεστής επιτρέπει τον έλεγχο της δυναμικής κλίμακας και, πολύ συχνά, αποτρέπει ορισμένα μέρη του σήματος να ξεχωρίζουν υπερβολικά σε σχέση με άλλα.

Σημειώστε επίσης ότι υπάρχουν τεχνικές πολυμπαντικής συμπίεσης, οι οποίες επιτρέπουν τη στοχευμένη συμπίεση ορισμένων ζωνών συχνοτήτων. Πρόκειται για προχωρημένες προσεγγίσεις, αλλά μπορούν να είναι πολύ χρήσιμες για την επίλυση ορισμένων προβλημάτων μίξης.

Συμπίεση ήχου: οι ρυθμίσεις που πρέπει να γνωρίζετε

Φυσικά, για να ελέγξετε αυτού του είδους τα εφέ, πρέπει να ξέρετε πώς να ρυθμίσετε σωστά τον δυναμικό σας συμπιεστή (και να τον τοποθετήσετε σωστά σε σχέση με τα EQ).

Αυτό περιλαμβάνει την προσαρμογή ενός συγκεκριμένου αριθμού ρυθμίσεων: το threshold, το ratio, το knee, την επίθεση, την απελευθέρωση και την έξοδο κέρδους.

Ναι, είναι πολλά πράγματα 🙂 ! Αλλά θα δούμε όλα αυτά λεπτομερώς αμέσως…

Το Threshold της συμπίεσης

Η παράμετρος του Threshold (κατώφλι στα γαλλικά) είναι ιδιαίτερα σημαντική για μια επιτυχημένη συμπίεση.

Πρόκειται απλώς για το επίπεδο σε ντεσιμπέλ (dBFS) από το οποίο ο δυναμικός συμπιεστής αρχίζει να λειτουργεί – με άλλα λόγια, να μειώνει το σήμα.

Για παράδειγμα, αν η ηχογράφηση σας φτάνει το πολύ -3 dBFS και ρυθμίσετε το threshold σας στα 0 dBFS, τότε το σήμα δεν θα συμπιεστεί. Στην πραγματικότητα, το threshold είναι υψηλότερο από το σήμα (0 dBFS > -3 dBFS). Αντίθετα, αν το τοποθετήσετε στα -12 dBFS, τότε το μέρος του σήματος που είναι ανώτερο από αυτό το κατώφλι θα είναι πιθανό να συμπιεστεί.

Εικονικά, αυτό θα είναι ίσως λίγο πιο σαφές:

Πώς επιλέγουμε σε ποιο επίπεδο πρέπει να ρυθμίσουμε αυτό το threshold;

Αυτό εξαρτάται απλώς από το τι θέλετε να κάνετε με τον συμπιεστή σας.

Αν θέλετε να μειώσετε μόνο τις κορυφές, τότε θα το ρυθμίσετε αρκετά ψηλά. Κάπως όπως στην εικόνα παραπάνω, στην πραγματικότητα, ακόμα κι αν οι αριθμοί θα είναι εντελώς διαφορετικοί.

Αν αντίθετα θέλετε να μειώσετε τη δυναμική κλίμακα της ηχογράφησής σας πιο ευρέως (για να εξομαλύνετε μια φωνητική πίστα, για παράδειγμα), τότε θα είναι ενδιαφέρον να δοκιμάσετε ένα χαμηλότερο κατώφλι, ώστε ο συμπιεστής να επηρεάσει μεγαλύτερο μέρος του σήματος.

Σημείωση: το επίπεδο κατωφλίου που θα ορίσετε εξαρτάται απαραίτητα από το ηχητικό επίπεδο της ακατέργαστης πίστας σας. Συνεπώς, είναι αδύνατο να δώσετε θεωρητικές τιμές που θα μπορούσαν να αντιστοιχούν σε αυτή ή εκείνη την εφαρμογή.

Ο λόγος συμπίεσης

Ο Λόγος είναι απλά η παράμετρος που ελέγχει την ποσότητα της ηχητικής συμπίεσης που εφαρμόζεται στο σήμα που ξεπερνά το threshold.

Αν ο λόγος είναι χαμηλός, τότε η αποδυνάμωση θα είναι χαμηλή. Και το αντίστροφο αν ο λόγος είναι υψηλός.

Απόλυτα, θα μπορούσα να σταματήσω εδώ στην εξήγηση: είναι σχεδόν αρκετό να το ξέρετε αυτό. Αλλά για να εικονογραφήσω πιο λεπτομερώς σε τι αντιστοιχεί ο λόγος, σας προτείνω να μείνετε μαζί μου για μερικές γραμμές ακόμα. 🙂

Ας πάρουμε το παράδειγμα ενός λόγου 4:1 (έτσι γράφονται οι λόγοι).

Αυτό σημαίνει ότι αν ένα ηχητικό σήμα ξεπερνά το threshold κατά 4 ντεσιμπέλ, θα συμπιεστεί με τέτοιο τρόπο ώστε να είναι μόνο 1 ντεσιμπέλ πάνω από το όριο. Με άλλα λόγια, το επίπεδο του σήματος πάνω από το threshold διαιρείται δια 4.

Αν ο λόγος είναι 8:1, τότε το επίπεδο οποιουδήποτε σήματος που ξεπερνά το threshold θα διαιρεθεί δια 8. Και τα λοιπά.

Έτσι, αν δείτε έναν λόγο 1:1, αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει εφαρμοσμένη συμπίεση: όταν 1 dB εισέρχεται στον συμπιεστή, 1 dB εξέρχεται. Μιλάμε τότε για μονάδα λόγου.

Ομοίως, ένας άπειρος λόγος ∞:1 θα υποδείξει μια λειτουργία τύπου limiter: το σύνολο του σήματος εξόδου θα είναι κάτω από το threshold, ό,τι και αν συμβεί.

Αλλά πώς να επιλέξετε τον λόγο συμπίεσης που θα εφαρμόσετε κατά τη διάρκεια της μίξης;

Αντικειμενικά, εξαρτάται πραγματικά από την αρχική ηχογράφηση: δεν υπάρχει απλή μέθοδος που να εφαρμόζεται. Σας προτείνω να ρυθμίσετε τον λόγο σας μέχρι να ακούγεται καλά.

Ωστόσο, για να σας καθοδηγήσω λίγο, εδώ είναι μερικές ενδείξεις:

• 1.5:1 έως 2:1 — ελαφριά δυναμική συμπίεση. Τυπικά ο τύπος λόγου που χρησιμοποιείται κατά την μίξη.
• 2:1 έως 5:1 — μέτρια συμπίεση. Γενικά, είναι μάλλον σε αυτές τις τιμές που θα καταλήξετε.
• πάνω από 5:1 — ισχυρή συμπίεση. Το αποτέλεσμα είναι αρκετά έντονο. Κυρίως για κρουστά ή ακόμα και για φωνές με σημαντικές δυναμικές παραλλαγές.

Το knee

Το knee είναι επίσης μια σημαντική παράμετρος της ηχητικής συμπίεσης, αλλά που μερικές φορές ξεχνιέται, λίγο παραμελείται, ενώ πραγματικά επηρεάζει τη συμπεριφορά των συμπιεστών.

Το knee, απλά, είναι μια ρύθμιση που επιτρέπει τον έλεγχο της ζώνης μετάβασης γύρω από το threshold (όριο) της συμπίεσης.

Δύσκολο να γίνει πιο σαφές από ένα διάγραμμα για να εξηγήσει την έννοια:

Αλλά ποιο είναι το αντίκτυπο στον ήχο;

Λοιπόν:

• αν το knee είναι “hard”, το αποτέλεσμα της συμπίεσης θα είναι πιο εύκολα ακουστό: η δυναμική συμπίεση θα είναι είτε ενεργοποιημένη, είτε απενεργοποιημένη. Δεν υπάρχει ζώνη μετάβασης.
• αν το knee είναι “soft”, το αποτέλεσμα της συμπίεσης θα είναι πιο σταδιακό: θα εμφανίζεται επομένως πιθανώς ως πιο φυσικό ή πιο μουσικό (προσωπικά, ρυθμίζω το knee μου έτσι τις περισσότερες φορές).

Επιπλέον, σημειώστε ότι αν ορισμένα plugins σας δίνουν απλά πρόσβαση σε μια επιλογή hard ή soft knee, άλλα σας δίνουν πρόσβαση σε ποτενσιόμετρα που επιτρέπουν την ακριβή ρύθμιση του knee, από το πιο hard στο πιο soft.

Η επίθεση της συμπίεσης

Η τέταρτη παράμετρος που πρέπει να γνωρίζετε απολύτως είναι η Επίθεση (attack στα αγγλικά).

Αφορά ουσιαστικά το χρόνο αντίδρασης του δυναμικού συμπιεστή.

Και για να είμαι λίγο πιο ακριβής: είναι ο χρόνος που χρειάζεται ο συμπιεστής για να συμπιέσει το σήμα στο επίπεδο που καθορίζεται από τον λόγο.

Για παράδειγμα, αν έχετε έναν λόγο 2:1 και μια επίθεση ρυθμισμένη στα 10 χιλιοστά του δευτερολέπτου (ms), αυτό σημαίνει ότι ο συμπιεστής, όταν ανιχνεύσει ένα σήμα που ξεπερνά το threshold, θα χρειαστεί 10 ms πριν εφαρμόσει πλήρως τον λόγο 2:1 (διαίρεση δια 2 του σήματος πάνω από το threshold — ελπίζω να έχετε διαβάσει το προηγούμενο τμήμα σχετικά με τον λόγο 😉 ).

Μία εικόνα μπορεί να είναι λίγο πιο καθαρή:

Φυσικά, αυτή η κρίσιμη ρύθμιση θα εξαρτηθεί κυρίως από το τι θέλετε να κάνετε με τον συμπιεστή ήχου σας. Εάν θέλετε να συμπιέσετε τις κορυφές ενός σήματος, τότε μια γρήγορη επίθεση θα είναι απαραίτητη. Αντίθετα, αν θέλετε να αναδείξετε αυτές τις κορυφές μειώνοντας το σήμα μόλις περάσουν οι κορυφές, τότε θα συνιστούσα μια αργή επίθεση.

Ορίστε μερικά παραδείγματα διάρκειας:

• < 5 ms — γρήγορη επίθεση, οι μεταβάσεις συμπιέζονται άμεσα
• από 5 ms έως 30 ms — μέτρια επίθεση
• > 30 ms — αργή επίθεση, οι μεταβάσεις θα υποστούν ελάχιστη συμπίεση.

Για περισσότερες πληροφορίες και παραδείγματα ήχου, δείτε αυτό το βίντεο:

Η απελευθέρωση της συμπίεσης

Μένει τώρα η ρύθμιση της απελευθέρωσης (που μπορεί να μεταφραστεί ως relâchement στα γαλλικά).

Όπως και η επίθεση, αυτή μετριέται σε δευτερόλεπτα/χιλιοστά του δευτερολέπτου. Πρόκειται για το χρόνο που χρειάζεται ο συμπιεστής για να σταματήσει να λειτουργεί μόλις το σήμα πέσει κάτω από το threshold. Με άλλα λόγια, για να επιστρέψει στην μονάδα αναλογίας 1:1.

Θα το καταλάβατε: αν η απελευθέρωση δεν είναι άμεση, αυτό σημαίνει ότι ο δυναμικός σας συμπιεστής μπορεί να συνεχίσει να συμπιέζει το σήμα εισόδου ακόμη και αν αυτό είναι κάτω από το όριο.

Σε εικόνα:

Ως εκ τούτου, είναι φυσικά σημαντικό να ρυθμίσετε σωστά την απελευθέρωση. Αν είναι πολύ γρήγορη, θα δημιουργήσετε ένα εφέ pumping (αντλία); με άλλα λόγια, θα ακούσετε τον συμπιεστή να ανεβάζει το επίπεδο ήχου αφού το έχει μειώσει για τις κορυφές. Αν είναι πολύ αργή, ο συμπιεστής δεν θα έχει χρόνο να επιστρέψει στο μηδέν πριν από την επόμενη κορυφή, και η πίστα σας θα χάσει σημαντικά τη δυναμική της.

Οι έννοιες του “γρήγορου” και “αργού” μπορεί να είναι λίγο αφηρημένες, καθώς εξαρτώνται εν μέρει από το τέμπο της μουσικής. Αυτό που λέγεται, για να σας δώσουμε μια τάξη μεγέθους:

• < 100 ms — γρήγορη απελευθέρωση
• > 300 ms — αργή απελευθέρωση

Το make-up gain ή το gain εξόδου

Και τέλος, το Make-Up Gain.

Μερικές φορές απλά ονομάζεται “Output Gain”, πρόκειται για μια ρύθμιση που συναντάμε επίσης στους περισσότερους συμπιεστές.

Όταν συμπιέζουμε έναν ήχο, όπως είδαμε, μειώνουμε ένα μέρος του σήματος. Αυτό σημαίνει ότι, ό,τι κι αν συμβεί, το σήμα εξόδου είναι λιγότερο δυνατό από το σήμα εισόδου.

Το Make-Up Gain θα λύσει αυτό το πρόβλημα, καθώς θα σας επιτρέψει να ελέγξετε το επίπεδο του σήματος εξόδου.

Πώς να το ρυθμίσετε;

Ο καθένας έχει τη δική του τεχνική, στην απόλυτη έννοια.

Ωστόσο, μια καλή πρακτική είναι να το ρυθμίσετε έτσι ώστε το μέσο επίπεδο ήχου να είναι το ίδιο με και χωρίς εφέ. Με άλλα λόγια, αν απενεργοποιήσετε τον συμπιεστή, δεν πρέπει να ακούσετε καμία αλλαγή στον όγκο. Ο στόχος είναι να διευκολυνθεί η σύγκριση πριν/μετά τη συμπίεση.

Το sidechain

Και τέλος, ας ρίξουμε μια ματιά στη ρύθμιση του sidechain.

Το sidechain είναι κυρίως μια τεχνική συμπίεσης, αλλά είναι επίσης το όνομα μιας ρύθμισης που συναντάμε συχνά στους δυναμικούς συμπιεστές.

Όταν τοποθετείτε έναν δυναμικό συμπιεστή σε μια πίστα, αυτός θα συμπιέσει το σήμα της πίστας.

Λογικό.

Αλλά με την επιλογή sidechain, θα μπορείτε να ενεργοποιήσετε τον συμπιεστή ανάλογα με ένα άλλο σήμα, το οποίο μπορεί τυπικά να είναι:

• το ίδιο σήμα με την πρώτη πίστα στην οποία πρώτα εφαρμόσαμε ένα φίλτρο ;
• το σήμα μιας άλλης πίστας που δεν έχει καμία σχέση.

Μια συνηθισμένη χρήση αυτής της επιλογής είναι να ενεργοποιεί τη συμπίεση ήχου μιας πίστας (π.χ. μπάσου) κάθε φορά που ενεργοποιείται το kick, γεγονός που διευκολύνει την ανάδειξή του.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το θέμα, σας προτείνω να διαβάσετε το λεπτομερές άρθρο μου για το sidechain.

Τελικά, πόσο πρέπει να συμπιέσουμε;

Είναι μια μεγάλη συζήτηση, και θα ήταν κακό να δώσουμε έναν απόλυτο κανόνα.

Ανάλογα με το στυλ, τον καλλιτέχνη, το κομμάτι, η δυναμική συμπίεση μπορεί να εφαρμοστεί με πιο ελαφρύ ή πιο επιθετικό τρόπο.

Ωστόσο, και πάλι, είναι σημαντικό να έχετε μια τάξη μεγέθους.

Οι περισσότερες συμπιεστές, είτε πρόκειται για plugins είτε για εξωτερικά εφέ, διαθέτουν δείκτες μείωσης κέρδους (gain reduction ή GR). Αυτή η μέτρηση θα σας δείξει το βαθμό συμπίεσης που έχετε εφαρμόσει.

Γενικά, προσπαθήστε να παραμείνετε κάτω από 6 ή 8 dB μείωσης κέρδους. Αν ξεπεράσετε αυτόν τον αριθμό, είναι πιθανό οι ρυθμίσεις σας να είναι πολύ ακραίες.

Επιπλέον, για το mastering, πολλοί μηχανικοί ήχου τείνουν να λένε ότι πρέπει να βλέπουμε τις βελόνες να κινούνται ελάχιστα. Η σχετική μείωση κέρδους είναι τότε ελάχιστη, αλλά αρκετά αποτελεσματική για να προσθέσει «κόλλα» ήχου.

Αντίθετα, ορισμένες τεχνικές συμπίεσης όπως η παράλληλη συμπίεση συνίστανται στο να συνθλίβουν εντελώς το σήμα — μια εντελώς διαφορετική ιστορία! 🙂

Σε κάθε περίπτωση, δεν μπορώ παρά να σας προτείνω να πειραματιστείτε όσο το δυνατόν περισσότερο.

Πάρτε μια απλή πίστα τύμπανου, προσθέστε ένα plugin συμπίεσης και αλλάξτε τις ρυθμίσεις μία προς μία. Πάρτε τον χρόνο σας να εντοπίσετε τις διαφορές, τις παραλλαγές, με βάση τα στοιχεία που έχω συνοψίσει λίγο παραπάνω.

Σταδιακά, θα δείτε, θα σας φαίνεται ολοένα και πιο απλό!

Συμπέρασμα

Αυτό είναι, έχετε πλέον όλες τις απαραίτητες πληροφορίες για να αρχίσετε να χρησιμοποιείτε τους συμπιεστές ήχου στις μίξεις σας γνωρίζοντας σε τι χρησιμεύουν οι διάφορες ρυθμίσεις 🙂 !

► Συνεχίστε να διαβάζετε βλέποντας το παρόμοιο άρθρο μου για την εξίσωση.