Αντίθετα με ό,τι μπορεί να νομίζει κανείς, η ισορροπία της ηλεκτρικής κιθάρας δεν είναι κάτι εξαιρετικά περίπλοκο.
Σε κάθε περίπτωση, θεωρώ ότι είναι λιγότερο περίπλοκο από την ισορροπία ακουστικών οργάνων — γιατί έχουμε ενστικτωδώς μια λιγότερο ακριβή ιδέα του ήχου μιας ηλεκτρικής κιθάρας από ότι, για παράδειγμα, ενός βιολιού ή μιας φωνής.
Με άλλα λόγια, το πεδίο των δυνατοτήτων όσον αφορά τον ήχο της ηλεκτρικής κιθάρας είναι πραγματικά ευρύ: μπορούμε να φανταστούμε έναν πιο ζεστό, πιο διαπεραστικό, πιο σκοτεινό, πιο vintage ήχο…
Ωστόσο, πέρα από την κατανόηση των θεμελιωδών αρχών της ισορροπίας, είναι σημαντικό να έχουμε μια σειρά από αναφορές σχετικά με το φάσμα συχνοτήτων της ηλεκτρικής κιθάρας και τον τρόπο που μπορεί να ισορροπηθεί.
Πρέπει πράγματι να ξέρουμε πού να αναζητήσουμε τα ηχητικά προβλήματα που ακούμε — ειδικά καθώς οι ηχογραφήσεις μας σε περιβάλλον home studio δεν είναι πάντα τέλειες.
Σας προτείνω λοιπόν να σας δώσω όσο το δυνατόν περισσότερες συμβουλές για την ισορροπία της ηλεκτρικής κιθάρας μέσω αυτού του άρθρου που είναι δομημένο σε τρία μέρη:
- μία λέξη για τη φιλοσοφία της ισορροπίας;
- μια λεπτομερή περιγραφή των συχνοτήτων που πρέπει να γνωρίζετε, με ένα γραφικό “βοηθητικό σημείωμα” που μπορείτε να κατεβάσετε;
- μια επιλογή από συμβουλές ή τεχνικές που θα σας επιτρέψουν να προχωρήσετε πέρα από την απλή γνώση των σημαντικών περιοχών συχνοτήτων για την ηλεκτρική κιθάρα.
Μία λέξη εισαγωγής για την ισορροπία της ηλεκτρικής κιθάρας
Πριν μπούμε στο κυρίως θέμα, υπάρχουν δύο στοιχεία που θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας και η κατανόηση τους είναι κρίσιμη για να μπορέσετε να δουλέψετε σωστά τις ηλεκτρικές σας κιθάρες.
Η μαγεία δεν υπάρχει
Κλικάροντας σε αυτό το άρθρο, ίσως αναζητούσατε τις ρυθμίσεις ισορροπίας που πρέπει να εφαρμόσετε στις ηχογραφήσεις σας με ηλεκτρική κιθάρα;
Ίσως περιμένατε συμβουλές του τύπου “Βάλτε ένα φίλτρο κώνου +4 dB στα 200 Hz για περισσότερη ζεστασιά” ή “Κόψτε τα πρίσματα στα 8 kHz με ένα φίλτρο χαμηλής διέλευσης”.
Βλέπουμε τακτικά αυτού του είδους τα πράγματα στο Διαδίκτυο — και είναι φυσικό γιατί ενστικτωδώς αναζητούμε τις “καλές ρυθμίσεις” που θα αντικαταστήσουν τις “κακές ρυθμίσεις” που κάναμε μέχρι τώρα.
Δυστυχώς, δεν λειτουργεί έτσι: δεν υπάρχει μαγική ρύθμιση ισορροπίας που να εφαρμόζεται στις ηλεκτρικές σας κιθάρες για να ακούγονται επαγγελματικά.
Πράγματι, είναι σημαντικό να έχετε στο μυαλό σας ότι όλα εξαρτώνται από το ηχητικό σήμα που έχει καταγραφεί.
Τυπικά, δεν θα ισορροπήσετε με τον ίδιο τρόπο μια φωτεινή κιθάρα όπως αυτή:
ή μια σκοτεινή κιθάρα όπως αυτή:
Δεν υπάρχει θαυματουργή συνταγή που θα μπορούσαμε να εφαρμόσουμε στις ηχογραφήσεις μας με κιθάρα με συστηματικό τρόπο.
Αποχαιρετήστε λοιπόν τα presets EQ για την ηλεκτρική κιθάρα.
Αντίθετα, είναι δυνατόν να μάθετε να αναγνωρίζετε ορισμένα προβλήματα, σε ορισμένες περιοχές συχνοτήτων, ώστε να μπορείτε να τα διορθώσετε με έναν ισοσταθμιστή.
Αυτή είναι η προσέγγιση που θα ακολουθήσουμε σε αυτό το άρθρο.
Αλλά ο ήχος της κιθάρας μου είναι ήδη υπέροχος… ?!
Αν είστε κιθαρίστας (όπως εγώ), είναι πολύ πιθανό να έχετε ήδη περάσει χρόνο βελτιώνοντας τον ήχο σας.
Ίσως σε επίπεδο ρυθμίσεων του ενισχυτή σας, ίσως μέσω της επιλογής του μικροφώνου που χρησιμοποιήσατε για να ηχογραφήσετε την ηλεκτρική σας κιθάρα, ή ίσως μέσω της προσθήκης ενός αριθμού εφέ πεταλιών πιο χρωματιστών από άλλες.
(Ναι, όλοι μας αγαπάμε να αγοράζουμε εφέ πεταλιών…)
Έτσι, μέσα από αυτή την ηχητική αναζήτηση, ίσως νομίζετε ότι ο ήχος της ηλεκτρικής σας κιθάρας είναι ήδη τέλειος: τον έχετε ήδη ισορροπήσει στον ενισχυτή σας, ο ήχος είναι αρκετά βαρύς όπως τον θέλετε αν χρησιμοποιείτε παραμόρφωση, τα πρίσματα δεν είναι πολύ επιθετικά…
…τότε γιατί να θέλετε να ισορροπήσετε ξανά τις ηχογραφήσεις που έχετε κάνει;
Λοιπόν, για δύο κύριους λόγους:
Πρώτα απ’ όλα, ο ήχος που έχετε καταγράψει δεν είναι απαραίτητα τέλειος: μπορεί να υπάρχουν αντηχήσεις που σχετίζονται με τον ενισχυτή, με το μικρόφωνο που χρησιμοποιήθηκε ή με το δωμάτιο. Πρέπει λοιπόν να διορθώσετε αυτά τα προβλήματα.
Αλλά κυρίως, η ηχογράφηση της κιθάρας σας που ακούγεται πολύ καλά όταν ακούγεται μόνη της πρέπει τώρα να ενσωματωθεί με τα υπόλοιπα του μίξ.
Έτσι, με τα υπόλοιπα όργανα: φωνή, μπάσο, κ.λπ.
Γι’ αυτό είναι απαραίτητο να εξισώσετε τις ηχογραφήσεις της ηλεκτρικής κιθάρας — αλλά ακόμη περισσότερο να τις εξισώσετε στο πλαίσιο, δηλαδή ακούγοντας ταυτόχρονα τα υπόλοιπα του μίξ.
Εάν εξισώσετε την ηλεκτρική σας κιθάρα μόνη της, είναι πολύ πιθανό ότι δεν θα ενσωματωθεί καλά με τα υπόλοιπα όργανα.
Οι ζώνες συχνοτήτων που πρέπει να γνωρίζετε για να εξισώσετε μια ηλεκτρική κιθάρα
Αυτές είναι οι ζώνες συχνοτήτων για τις οποίες θα μιλήσουμε σήμερα. Μπορείτε να κατεβάσετε το διάγραμμα σε μορφή εκτυπώσιμου PDF πατώντας εδώ (μην διστάσετε να το μοιραστείτε γύρω σας φυσικά 😉).
< 50 – 80 Hz : Θόρυβος Υποβάθρου
Στις περισσότερες περιπτώσεις, το κάτω μέρος του φάσματος συχνοτήτων των ηχογραφήσεων της ηλεκτρικής σας κιθάρας θα περιέχει αυτό που αποκαλώ “τον θόρυβο υποβάθρου”.
Πρόκειται απλώς για μια μορφή βουητού, που εντοπίζεται συνήθως κάτω από 80 Hz, που μπορεί να σχετίζεται με:
- τις στερεοφωνικές αντηχήσεις του ενισχυτή;
- τις παρεμβολές του ηλεκτρικού δικτύου;
- τον ήχο του ενισχυτή ή των πεταλιών παραμόρφωσης που είναι τοποθετημένα πριν;
- τους θορύβους από το δρόμο και τα αυτοκίνητα που περνούν (αν και γενικά αυτοί σπάνια είναι πρόβλημα καθώς ο ενισχυτής είναι πολύ πιο δυνατός…).
Τέλος, είναι συχνά λίγο ένα σύνολο όλων αυτών των παραγόντων.
Το γεγονός είναι ότι αυτοί οι βουητοί στους μπάσους δεν αντιστοιχούν στον ήχο που επιθυμούμε να ακούσουμε στο μίξ μας και μειώνουν δυνητικά την διαθέσιμη headroom.
Γενικά, πρόκειται λοιπόν για συχνότητες που θα μειώσουμε ή μάλλον θα κόψουμε, για παράδειγμα με ένα φίλτρο υψηλής διέλευσης τοποθετημένο μεταξύ 50 και 80 Hz (μην διστάσετε να χρησιμοποιήσετε μια λίγο απότομη κλίση 16 ή 24 dB/οκτάβα).
Φυσικά, η ακριβής τοποθέτηση αυτού του φίλτρου θα εξαρτηθεί από την ύψος των παιγμένων νοτών, και επομένως από την κουρδιστική.
Όσο πιο ψηλά κόβετε, τόσο περισσότερο θα επηρεάσετε την πυκνότητα του οργάνου.
100 – 350 Hz : Πυκνότητα
Ας μιλήσουμε για πυκνότητα, ακριβώς.
Γενικά, στη ζώνη συχνοτήτων από 100 έως 350 Hz, βρίσκουμε μια ηχητική ενέργεια που επιτρέπει να ελέγξουμε το βάρος της ηλεκτρικής κιθάρας στο μίξ.
Η ζεστασιά της.
Η δύναμή της.
Εάν έχετε την αίσθηση ότι το όργανο λείπει από σώμα και πυκνότητα, αν η κιθάρα έχει έναν ήχο πολύ εύθραυστο, μην διστάσετε να ενισχύσετε λίγο αυτές τις συχνότητες.
Αντίθετα, αν ακούτε αντηχήσεις και υπερβολική ενέργεια στους μπάσους, προσπαθήστε να μειώσετε λίγο αυτή τη ζώνη συχνοτήτων.
Προσοχή όμως να εξισώνετε ακούγοντας ταυτόχρονα το μπάσο: πράγματι, η ζώνη 100 – 350 Hz είναι τυπικά μια περιοχή όπου το μπάσο έρχεται σε σύγκρουση με την κιθάρα.
Για να αποφύγετε μια υπερβολικά θολή επικαλυπτόμενη συχνότητα, μην διστάσετε να κόψετε την κιθάρα σας πιο ψηλά από τα 80 Hz για τα οποία μιλήσαμε προηγουμένως.
Σημείωση: είναι επίσης στο υψηλό των μπάσων και στα χαμηλά μεσαία που βρίσκουμε τις αντηχήσεις/υπερβολές ενέργειας που σχετίζονται με τα διάσημα palm mutes.
Γενικά, ένας απλός εξισωτής θα έχει δυσκολία να διαχειριστεί αυτές τις καταστάσεις. Σας προτείνω καλύτερα μια εναλλακτική τεχνική συμπίεσης που εξηγώ σε αυτό το άρθρο για την μίξη ηλεκτρικών κιθαρών hard-rock/metal.
350 – 600 Hz : “Θολές” Συχνότητες
Πάντα η πιο δύσκολη περιοχή για διαχείριση.
Για όλα τα όργανα άλλωστε.
Πράγματι, είναι μια ζώνη συχνοτήτων στην οποία θα βρείτε ξανά ένα μέρος του σώματος της ηλεκτρικής κιθάρας.
Έτσι, μπορείτε να την ενισχύσετε λίγο για να κερδίσετε ξανά δύναμη στα μεσαία και να αποκτήσετε έναν ήχο λίγο πιο ροκ.
Αντίθετα, αυτό σημαίνει ότι αν την μειώσετε υπερβολικά, η κιθάρα σας θα γίνει εύθραυστη και τσιριχτή (“καθώς θα μείνουν μόνο οι ψηλές”).
Ωστόσο, προσέξτε δύο πράγματα:
- η συσσώρευση συχνοτήτων με τα άλλα όργανα: πολύ συχνά, στους μιξαρίσματα που γίνονται σε home studio, παρατηρώ μια υπερβολική ενέργεια σε αυτή τη ζώνη συχνοτήτων με πάρα πολλά όργανα που επικαλύπτονται.
- η ακαταστασία: αυτές οι τοπικές συχνότητες μεταξύ 350 και 600 Hz τείνουν να δίνουν μια ακαταστασία, “muddy” (βρώμικος) όπως λένε οι αγγλόφωνοι φίλοι μας, που βλάπτει τη συνολική σαφήνεια του μιξ.
1 – 8 kHz : Δαγκάνα
Λίγο πιο εύκολο να διαχειριστεί, η ζώνη από 1 έως 8 kHz επιτρέπει να διαχειριστείτε τη δαγκάνα, την επιθετικότητα, την κοφτερότητα της ηλεκτρικής σας κιθάρας.
(Παρεμπιπτόντως, μην ξεχνάτε, αυτές οι συχνότητες είναι απλώς ενδείξεις: όλα εξαρτώνται από την αρχική σας ηχογράφηση).
Ενισχύοντας αυτή τη ζώνη συχνοτήτων, θα μπορέσετε να κάνετε την κιθάρα σας πιο σκληρή και να την κάνετε να ξεχωρίζει στο μιξ.
Μια μικρή ενίσχυση μερικών dB με ένα φίλτρο bell θα είναι συχνά αρκετή για να κάνει τον ήχο πολύ πιο επιθετικό, “in your face”.
Εστιάζοντας ειδικότερα στη ζώνη μεταξύ 1 και 4 kHz, μπορείτε επίσης να κάνετε να ξεχωρίσει ο ήχος του πεντάλ.
Προσοχή όμως, κάνοντάς το, στους ενδεχόμενους συγκρούσεις με τη φωνή: αυτή η ίδια ζώνη συχνοτήτων είναι πράγματι καθοριστική για τη σαφήνεια του τραγουδιού και την κατανοητότητα των στίχων. Να είστε λοιπόν προσεκτικοί/ές.
Σημείωση: κυρίως όταν εργάζεστε με πραγματικά κορεσμένες κιθάρες, μπορεί να εμφανιστούν αντηχήσεις και να βλάψουν την αρμονία της ηχογράφησης.
Πολύ συχνά, αυτός ο τύπος αντηχήσεων βρίσκεται στη ζώνη συχνοτήτων που κυμαίνεται από 1 έως 8 kHz.
Μην διστάσετε να τις μειώσετε (χωρίς απαραίτητα να τις κόψετε με ακραίο τρόπο) με ένα φίλτρο bell με υψηλό παράγοντα Q.
5 – 12 kHz : Buzz
Από 5 kHz, αρχίζουμε γενικά να φτάνουμε σε ήχους λίγο λιγότερο ενδιαφέροντες και λίγο λιγότερο μουσικούς.
Τυπικά, μεταξύ 5 και 12 kHz, συχνά θα βρούμε το λίγο ηλεκτρικό buzz που παράγεται από τον ενισχυτή σας και από τις ενδεχόμενες πετάλια κορεσμού ή παραμόρφωσης που χρησιμοποιείτε.
Μπορεί λοιπόν να πρόκειται για συχνότητες που θα τις μειώσετε με μια μικρή καμπύλη εξομάλυνσης.
Ωστόσο, δεν σας συμβουλεύω να τις κόψετε με πολύ επιθετικό τρόπο: αν το σκεφτείτε, αυτές οι συχνότητες συμμετέχουν στη υφή και στην επιθετικότητα της ηλεκτρικής σας κιθάρας. Αν τις κόψετε εντελώς, η κιθάρα σας θα φαίνεται πολύ θαμπή.
>10 kHz : Άχρηστος Αέρας;
Οι συχνότητες άνω των 10 000 Hz των ηχογραφήσεων της ηλεκτρικής σας κιθάρας μπορεί να περιέχουν λίγο παρουσία ή σαφήνεια.
Αν έχετε την εντύπωση ότι η ηχογράφησή σας το στερείται, μπορείτε να προσπαθήσετε να ενισχύσετε λίγο αυτές τις υψηλές συχνότητες, για παράδειγμα με ένα φίλτρο high-shelf.
Ωστόσο, ιδίως για τις πολύ κορεσμένες κιθάρες, συχνά καταλήγουμε να μειώνουμε ή να κόβουμε αυτές τις συχνότητες με ένα φίλτρο χαμηλής διέλευσης, το οποίο συνήθως έχει ως αποτέλεσμα να απομακρύνει λίγο την κιθάρα στο μιξ.
Ορισμένες συμβουλές για την εξομάλυνση της ηλεκτρικής κιθάρας
Φυσικά, είναι σημαντικό να έχετε στο μυαλό σας τις ζώνες συχνοτήτων που αναφέρθηκαν παραπάνω.
Αλλά υπάρχουν επίσης αρκετοί παράγοντες/συμβουλές πιο γενικοί που θέλω να σας δώσω για να προχωρήσετε λίγο παραπέρα.
Εξομαλύνετε κατά την ηχογράφηση
Αυτό ισχύει για όλα τα όργανα, αλλά το βρίσκω ακόμα πιο αληθινό για τις ηλεκτρικές κιθάρες.
Πολλοί παράγοντες επηρεάζουν την υφή και την απόκριση συχνότητας αυτών των οργάνων.
Είναι λοιπόν σημαντικό, από την ηχογράφηση, να ξεκινήσετε σε καλές συνθήκες.
Δηλαδή, να κάνετε όλες τις απαραίτητες ρυθμίσεις για να αποφύγετε να χρειαστεί να κάνετε περίπλοκες εξομαλύνσεις.
Ξεκινήστε αλλάζοντας τις χορδές πριν ηχογραφήσετε. Δεν το παρατηρούμε πάντα, αλλά η διαφορά μεταξύ φθαρμένων χορδών και νέων χορδών είναι πραγματικά αξιοσημείωτη: οι νέες είναι πολύ πιο φωτεινές και παρέχουν έναν ήχο πολύ πιο αρθρωτό (που επομένως θα ξεχωρίσει καλύτερα στο μιξ).
Φυσικά, η επιλογή της κιθάρας ή των μικροφώνων που είναι τοποθετημένα πάνω της θα επηρεάσει επίσης τον ήχο σας: για το ίδιο κομμάτι που παίζεται υπό τις ίδιες συνθήκες, δεν θα ισοσταθμίσετε με τον ίδιο τρόπο μια Fender με ‘60s Strat® (μονόπηνιο) και μια Ibanez RG με Seymour Duncan Black Winter (humbuckers).
Με τον ίδιο τρόπο, οι ρυθμίσεις του ενισχυτή και η τοποθέτηση του μικροφώνου θα επηρεάσουν σημαντικά την ποιότητα και τη στάση της ηχογράφησής σας, κάτι που θα επηρεάσει αναπόφευκτα την ποσότητα εξισορρόπησης που θα κάνετε κατά την μίξη.
Λοιπόν, προσπαθήστε να έχετε από την αρχή τον ήχο που μοιάζει περισσότερο με αυτό που θέλετε να ακούσετε στο τελικό κομμάτι.
► Μην διστάσετε να δείτε μερικές συμβουλές από τον οδηγό μου για την ηχογράφηση ηλεκτρικής κιθάρας σχετικά με αυτό το θέμα.
Εξισορροπήστε ομαδικά
Μερικές φορές έχουμε την τάση, ειδικά όταν ξεκινάμε, να θέλουμε να εξισορροπήσουμε ατομικά όλες τις πίστες κιθάρας.
Αυτό δεν είναι από μόνο του λάθος ή κακή προσέγγιση, αλλά περιπλέκει τη διαδικασία της μίξης και πολλαπλασιάζει τους κινδύνους λαθών / ασταθών επιλογών εξισορρόπησης.
Κατά προτίμηση, σας προτείνω να στείλετε τις πίστες κιθάρας σας σε ένα buss (μια ομάδα πίστας) και να τις εξισορροπήσετε απευθείας σε αυτό, χρησιμοποιώντας, για παράδειγμα, ένα plugin τύπου “κομμάτι κονσόλας”, όπως στη φωτογραφία παρακάτω.
Μειώστε πριν ενισχύσετε
Μερικές φορές έχουμε το ένστικτο να ενισχύσουμε ορισμένες συχνότητες που ακούγονται καλά ως προτεραιότητα, αντί να μειώσουμε αυτές που είναι λιγότερο αρμονικές.
Ωστόσο, αυτό δεν είναι μια συνιστώμενη πρακτική: αντιθέτως, είναι πιο ενδιαφέρον να λύσετε πρώτα τα προβλήματα (αντηχήσεις, ήχοι λίγο σκληροί…) με μια αφαίρεση εξισορρόπησης.
Στη θεωρία, αφού το κάνετε αυτό, σας μένουν μόνο τα ευχάριστα μέρη του ήχου — τα οποία μπορείτε στη συνέχεια να ενισχύσετε ελαφρώς αν το επιθυμείτε με μια προσθετική εξισορρόπηση.
Συμπέρασμα
Αυτό είναι, τώρα έχετε μέγιστες πληροφορίες για να εξισορροπήσετε τις πίστες ηλεκτρικής κιθάρας σας, ανεξάρτητα από το μουσικό στυλ.
► Για να συνεχίσετε να διαβάζετε σχετικά με ένα συναφές θέμα, σας προτείνω να δείτε αυτόν τον λεπτομερή οδηγό για την εξισορρόπηση ακουστικών κιθαρών.