Η εξισορρόπηση κατά το mastering είναι ένα θέμα που σπάνια αναφέρεται και εξηγείται.
Το αποδεικνύει ο πολύ περιορισμένος αριθμός πόρων, ιδίως στα γαλλικά, σχετικά με αυτή τη θεματολογία.
Σίγουρα, ένας εξισωτής είναι ένας εξισωτής — αλλά η εφαρμογή μιας εξισορρόπησης σε ένα master είναι σαφώς πιο περίπλοκη από ό,τι φαίνεται με την πρώτη ματιά.
Έτσι, για να σας γλιτώσουμε από τις κύριες παγίδες στις οποίες πέφτουν οι αρχάριοι στο mastering, εδώ είναι μερικές συμβουλές που μπορείτε να εφαρμόσετε σχεδόν αμέσως στο επόμενο κομμάτι που θα κάνετε mastering.
1. Χρησιμοποιήστε έναν εξισωτή κατάλληλο για το mastering
Αυτή η σύσταση μπορεί να φαίνεται αφελής γιατί δεν υπάρχουν ακριβώς “εξισωτές μίξης” και “εξισωτές mastering”.
Και μετά, τα εργαλεία δεν κάνουν τα πάντα: κάποιος που δεν ξέρει καθόλου να εξισώνει δεν θα μπορέσει να χρησιμοποιήσει ένα EQ για να κάνει mastering, ανεξαρτήτως του plugin…
Αν έχετε ήδη τις αναφορές σας με ένα συγκεκριμένο plugin (ίσως τον βασικό εξισωτή του DAW σας;), πάρτε αυτό το plugin. Είμαστε πάντα πιο αποτελεσματικοί με εργαλεία που γνωρίζουμε.
Ωστόσο, αν δεν έχετε κάποια ιδιαίτερη συνήθεια, πρέπει να διασφαλίσετε ότι χρησιμοποιείτε ένα κατάλληλο εργαλείο.
Αν, κατά τη διάρκεια του mastering, χρειαστεί να εξισώσετε πολύ συγκεκριμένες πτυχές του mix, για παράδειγμα για να διορθώσετε μια αντήχηση σε μια πολύ περιορισμένη ζώνη συχνοτήτων, χρησιμοποιήστε έναν εξισωτή που μπορεί να έχει αυτό το επίπεδο ακρίβειας.
Για παράδειγμα, το Pro-Q της Fabfilter είναι λίγο ακριβό αλλά απολύτως υπέροχο γιατί είναι πολύ αποτελεσματικό.
Προσοχή όμως: αν βρεθείτε να κάνετε πολλές πολύ ακριβείς διορθώσεις, πιθανότατα υπάρχει πρόβλημα στο mix σας. Μην διστάσετε, αν είναι έτσι, να επιστρέψετε σε αυτό για να διορθώσετε τα προβλήματα που ακούτε.
Αυτό λέγοντας, γενικά κατά το mastering, χρησιμοποιούμε κυρίως την εξισορρόπηση για να ισορροπήσουμε μια πίστα. Τυπικά, για να ρυθμίσουμε την ισορροπία μεταξύ μπάσων και πρίμων — ή για να προσθέσουμε λίγη καθαρότητα μειώνοντας ελαφρώς τα χαμηλά μεσαία αν είναι λίγο θολά.
Για αυτό το είδος χρήσης, προτιμήστε plugins EQ με μουσικές και ευρείες καμπύλες (πολύ χαμηλός παράγοντας Q).
Για παράδειγμα, μου αρέσει πολύ να χρησιμοποιώ το Dangerous Music BAX EQ της Plugin Alliance, που βασίζεται στις καμπύλες εξισορρόπησης που σχεδιάστηκαν από τον Peter Baxandall τη δεκαετία του ’50:
Όσον αφορά το plugin SlickEQ M της Tokyo Dawn Records, που φαίνεται στην αρχή του άρθρου, είναι διαφορετικό αλλά εξίσου αποτελεσματικό. Σημειώστε ότι μια δωρεάν έκδοση με λιγότερες ζώνες είναι επίσης διαθέσιμη.
2. Εξισορροπήστε με βήματα 0.5 dB
Όπως είπα λίγο πιο πάνω, αν υπάρχουν προβλήματα συχνοτήτων στο mix, πρέπει να τα διορθώσετε στο επίπεδο της μίξης. Το mastering είναι εκεί για να προσφέρει μια τελευταία γυαλάδα, μια τελευταία ρύθμιση των συχνοτήτων — κυρίως ισορροπώντας τα κομμάτια ενός ίδιου άλμπουμ μεταξύ τους.
Αν βρεθείτε να κάνετε διορθώσεις άνω των 3 dB (ντεσιμπέλ), πιθανότατα υπάρχει κάποιο πρόβλημα.
Οι περισσότερες φορές, κατά το mastering, είμαστε μάλλον σε εξισορροπήσεις 1 dB, 2 dB, ή ακόμα και 3 dB το πολύ!
Έτσι ναι, είναι λεπτό.
Αλλά αν αφαιρέσετε αυτές τις διορθώσεις των 0.5 ή 1 dB, θα διαπιστώσετε ότι το master ακούγεται λιγότερο καλό.
Ως εκ τούτου, ο τρόπος με τον οποίο θα εξισώσετε τα κομμάτια σας κατά το mastering είναι σημαντικός: προτιμήστε ρυθμίσεις +0.25 ή +0.5 dB τη φορά, και πολλαπλασιάστε τις δοκιμές πριν/μετά.
Για παράδειγμα, αν έχετε την αίσθηση ότι τα μπάσα θα μπορούσαν να είναι λίγο πιο παρόντα, προσθέστε ένα EQ γύρω από 80 Hz και ενισχύστε κατά 0.5 dB. Κάντε μια δοκιμή πριν/μετά. Είναι καλύτερα με ή χωρίς τη διόρθωση;
Αν είναι καλύτερα, δοκιμάστε να ανεβείτε στα +1 dB, και επαναλάβετε την εμπειρία… 🙂
3. Μαθαίνετε τα μπάσα με το EQ σας
Αν υπάρχει μια κρίσιμη πτυχή σχετικά με την εξομάλυνση για το mastering, κατά τη γνώμη μου, αυτή είναι ο έλεγχος των μπάσων.
Αν υπάρχουν πάρα πολλά μπάσα ή αν δεν είναι αρκετά καθαρά, συχνά θα έχουμε την εντύπωση ενός θολού κομματιού.
Ακόμα και αν τα μεσαία και τα πρίμα είναι καλά μιξαρισμένα.
Αυτό σχετίζεται ιδιαίτερα με ένα ψυχοακουστικό φαινόμενο που ονομάζεται “φαινόμενο μάσκας”, σύμφωνα με το οποίο οι χαμηλές συχνότητες τείνουν να καλύπτουν τις υψηλές συχνότητες.
Γι’ αυτό το λόγο, η καλύτερη διαχείριση των μπάσων είναι μία από τις προκλήσεις του μιξαρίσματος και του mastering.
Για να κάνετε τα πράγματα σωστά, είναι σημαντικό να ελέγξετε πρώτα αν ο χώρος είναι ισορροπημένος στα μπάσα. Δηλαδή, πρέπει να βεβαιωθείτε ότι η ακουστική επεξεργασία των μεμονωμένων ανακλάσεων είναι αποτελεσματική.
Αν δεν είναι, και αν η προσθήκη μπάσων traps δεν είναι δυνατή (ξέρουμε καλά ότι το home studio σπάνια μοιάζει με ένα πραγματικό στούντιο), μη διστάσετε να στραφείτε στη χρήση ενός καλού ακουστικού μόνιτορ όπως το ATH-M50X.
Αυτό θα σας επιτρέψει να ακούσετε τα μπάσα του master σας απαλλαγμένοι από τα προβλήματα ακουστικής του χώρου σας.
Διότι προφανώς, αν αυτός είναι μη ισορροπημένος στα μπάσα, το master σας θα είναι επίσης μη ισορροπημένο.
Τώρα, σχετικά με την εξομάλυνση αυτή καθαυτή, υπάρχουν πολλές προσεγγίσεις που μπορούν να ακολουθηθούν για τον έλεγχο των χαμηλών συχνοτήτων.
Για παράδειγμα, μπορείτε να κόψετε την κατώτερη περιοχή των μπάσων με ένα φίλτρο υψηλής διέλευσης (= low cut). Είναι πράγματι αρκετά συνηθισμένο να χρησιμοποιείτε ένα EQ για να κόψετε γύρω από 20-40 Hz, ανάλογα με το στυλ της μουσικής.
Στη συνέχεια, για να ενισχύσετε ή να μειώσετε τα μπάσα, σας προτείνω να δοκιμάσετε πρώτα φίλτρα EQ τύπου low shelf, τα οποία θα είναι πιο μουσικά από τα φίλτρα bell.
Ωστόσο, αν θέλετε να χρησιμοποιήσετε τα τελευταία, βεβαιωθείτε ότι ο παράγοντας Q είναι αρκετά χαμηλός — η ιδέα είναι να ανυψώσετε ή να μειώσετε τα μπάσα με διαφάνεια.
4. Χρησιμοποιήστε την εξομάλυνση Mid/Side, ιδανική για το mastering
Μπορεί να έχετε ακούσει γι’ αυτό: οποιοδήποτε σήμα στερεοφωνικό (δηλαδή με αριστερό και δεξί κανάλι) μπορεί να “αποκωδικοποιηθεί” σε ένα σήμα mid/side (δηλαδή με ένα κανάλι που αντιστοιχεί στο κέντρο της στερεοφωνικής εικόνας και ένα κανάλι που αντιστοιχεί στους ήχους που βρίσκονται στα πλάγια).
Η εξομάλυνση mid/side είναι μια συνήθης τεχνική του mastering.
Σε EQ που το επιτρέπουν, μπορείτε πράγματι να γλυπτήσετε το σήμα λεπτομερώς ισορροπώντας τα κανάλια mid και side, αντί να επεξεργάζεστε τις συχνότητες συνολικά.
Προσωπικά, λατρεύω αυτόν τον τύπο επεξεργασίας για την εξομάλυνση του mastering, γιατί υπάρχουν πολλές δυνατές εφαρμογές. Μπορούμε, για παράδειγμα:
- να προσθέσουμε περισσότερα μπάσα αλλά μόνο στο κανάλι mid, για έναν πιο ακριβή ήχο;
- αντίθετα, να μειώσουμε τα μπάσα στο κανάλι side, για να σφίξουμε τα μπάσα τοποθετώντας τα στο κέντρο της στερεοφωνικής εικόνας;
- ή να ανυψώσουμε τα πρίμα στο κανάλι side για να προσθέσουμε παρουσία στην αντήχηση χωρίς να κάνουμε το σήμα mid επιθετικό.
Μη διστάσετε να πειραματιστείτε με αυτήν την τεχνική, αλλά και να ρίξετε μια ματιά στον τρόπο με τον οποίο έχουν κατασκευαστεί τα presets που παρέχονται με το plugin εξομάλυνσής σας: αυτό θα σας δώσει σίγουρα μερικές ιδέες… 🙂
5. Συγκρίνετε το master σας με μια αναφορά
Ο στόχος του mastering είναι να προσφέρει μια τελική πινελιά στο μιξ και να ομογενοποιήσει σωστά το σύνολο ενός άλμπουμ, είναι συχνά χρήσιμο να χρησιμοποιείτε κομμάτια αναφοράς — ιδίως για ό,τι αφορά την εξομάλυνση.
Για τη δική μου μεριά, στην πραγματικότητα, εξαπατώ λίγο. Διασφαλίζω ότι το μίξερ μου είναι επιτυχές συγκρίνοντάς το με ήχους εμπορικών άλμπουμ που θαυμάζω.
Sylvia Massy (Tool, System of a Down, Red Hot Chili Peppers…)
Σίγουρα, είναι δυνατόν να κρίνουμε “χονδρικά” αν ένα κομμάτι λείπει από μπάσα ή όχι.
Αλλά μπορούμε πάντα να κρίνουμε αν πρέπει να προσθέσουμε ή όχι +1dB;
Η εργασία μπορεί να είναι δύσκολη, ειδικά για τους αρχάριους…
Επίσης, μία απλή λύση είναι να συγκρίνετε το master σας με άλλα αναφοράς masters. Τυπικά, εμπορικά κομμάτια του ίδιου στυλ μουσικής ή καλύτερα: κάτι που πλησιάζει όσο το δυνατόν περισσότερο τον ήχο-στόχο σας.
Αφού επιλέξετε την ή τις πίστες αναφοράς σας:
- Ακούστε την
- Ακούστε το master σας
- Και κάντε ερωτήσεις του στυλ:
- Χρειάζομαι περισσότερα μπάσα;
- Πρέπει να επανασταθώ τα πρίσματα;
- Ίσως περισσότερη παρουσία γύρω από τα 10 kHz θα ήταν καλή;
- Είναι οι κιθάρες μου πολύ μπροστά στα μεσαία; Αν ναι, πρέπει για παράδειγμα να μειώσω λίγο γύρω από τα 800 Hz;
- κ.λπ.
Αυτό θα σας καθοδηγήσει προς τις διορθώσεις συχνοτήτων που πρέπει να γίνουν…
(παρεμπιπτόντως, μην ξεχάσετε να ρυθμίσετε την ένταση των κομματιών αναφοράς σας ώστε να είναι στο ίδιο επίπεδο με το master σας, αλλιώς οι επιλογές σας θα είναι λιγότερο ακριβείς)
Συμπέρασμα
Εφαρμόζοντας αυτές τις 5 μεγάλες συμβουλές, θα πρέπει να είστε πολύ πιο άνετοι για να ρυθμίσετε τους εξισωτές σας κατά τη διάρκεια του mastering.
Αφού όλα, δεν είναι τόσο δύσκολο: απλώς πρέπει να κάνετε τις σωστές ερωτήσεις. Και φυσικά, να συγκρίνετε συνεχώς το αποτέλεσμα του master σας πριν και μετά την εξίσωση.
Για να συνεχίσετε να διαβάζετε σχετικά με το mastering, μη διστάσετε να δείτε τις συστάσεις μου για plugins. 😉