“Je hoeft geen absorptiepaneel te kopen voor de akoestische behandeling van je studio, zet gewoon kartonnen eierdozen neer… !”
Heb je dat al gehoord?
Het verbaast me niet, het is een van de meest voorkomende mythes over akoestische behandeling.
Feit is dat het een complex onderwerp is, en als je een studio wilt hebben met goede akoestiek, moet je geduld hebben en vooral de tijd nemen om te begrijpen wat je doet.
Daarom heb ik mijn Gids voor Akoestische Behandeling geschreven — om je alle nodige informatie op een centrale plek te geven.
Dat gezegd hebbende, het is ook nuttig om de slechte praktijken te kennen. Dat wil zeggen, de “geruchten”, die niet veel bijdragen aan de akoestiek van (thuis)studio’s, of zelfs deze verstoren in plaats van te verbeteren.
Daarom dit artikel — om eindelijk eens en voor altijd af te rekenen met de misvattingen over het onderwerp! 🙂
1. Je hebt absoluut een perfecte behandeling nodig voor een goede mix
Op forums lees je vaak dat, zonder akoestische behandeling of als deze niet perfect is, het onmogelijk zal zijn om een goede mix te maken.
Gelukkig is deze bewering onjuist, en dat om verschillende redenen.
Ten eerste is er altijd de mogelijkheid om een koptelefoon te gebruiken voor het mixen. Zeker, het is niet altijd ideaal — maar het is een goede manier om het gedrag van bepaalde frequentiebanden te controleren zonder afhankelijk te zijn van de akoestiek van de ruimte.
Bovendien, zelfs als je uitsluitend monitor luidsprekers gebruikt, is het altijd mogelijk:
- om zachter te mixen om het gevoel van bepaalde reflecties te minimaliseren
- om de tijd te nemen om de beperkingen en problemen van de gebruikte apparatuur en de ruimte waarin je mixt te begrijpen.
Een perfecte akoestische behandeling bestaat niet.
Over dit laatste punt, bijvoorbeeld, zou je ervoor kunnen kiezen om je mixes op andere luister systemen (telefoon, auto…) te controleren of ze te vergelijken met een bekend/commercieel mix van hoge kwaliteit. We hebben het over het gebruik van “referentienummers”, en dat zal je helpen om de akoestische tekortkomingen van je ruimte naar voren te brengen.
Ten slotte, in alle gevallen, een perfecte akoestische behandeling bestaat niet. Een ruimte zal nooit volledig vlak zijn qua akoestiek.
Zeker, het is beter om te mixen in een ruimte met een gedeeltelijke akoestische behandeling dan helemaal niets. Maar zelfs als het niet perfect is, is het heel goed mogelijk om een uitstekende mixkwaliteit te bereiken!
2. Er mag geen geluidsreflectie in de ruimte zijn
Een van de meest voorkomende misvattingen is dat, om op te nemen of te mixen onder “studio”-omstandigheden, om die felbegeerde professionele sound te krijgen, de ruimte volledig “dood” moet zijn. Dat wil zeggen, dat er absorptiepaneel op alle muren moet zijn zodat er geen akoestische reflectie meer in de ruimte is.
Toch, als de ruimte dood is qua akoestiek, zal het geluid absoluut niet natuurlijk zijn. Het zou een anechoïsche kamer worden, in zekere zin.
Integendeel, het is meestal beter om een akoestische behandeling te hebben die niet de hele muren bedekt (en diffuseurs omvat), zodat je de reflecties en modale resonanties kunt controleren zonder ze volledig te vernietigen.
Geloof je me niet?
Kijk bijvoorbeeld naar de beroemde Studio 2 van Abbey Road, waar de Beatles, Adele en Pink Floyd hebben opgenomen…
Op deze foto zie je dat de ruimte niet bedekt is met absorptiepaneel, integendeel!
Zeker, er zijn soms panelen op voeten geplaatst om het opnemen te vergemakkelijken, maar de ruimte is verre van “dood”… Integendeel, het draagt in hoge mate bij aan de sfeer en de kwaliteit van de opnames.
3. Akoestische behandeling is vooral voor opname
Vaak hebben we de neiging om te denken dat akoestische behandeling vooral dient voor opnames, dat wil zeggen de opnamefases die ook wel de fases van tracking worden genoemd.
Dat is waar, tenslotte: het is op dat moment dat de resonanties van de ruimte het meest hoorbaar zijn, aangezien de microfoons de natuurlijke galm van de ruimte opnemen. Als deze te aanwezig is, is dat hoorbaar in de opname.
Dat gezegd hebbende, de invloed van de reflecties op de muren van de ruimte is net zo belangrijk voor de mix en voor de mastering.
Inderdaad, omdat de gereflecteerde signalen niet in fase zijn met de uitgezonden signalen, hebben de geluidsgolven de neiging om elkaar te annuleren of te versterken. Sommige frequenties zullen naar voren komen, terwijl andere zullen verdwijnen.
Met andere woorden, de perceptie van frequenties is verstoord, wat natuurlijk invloed zal hebben op alle beslissingen die tijdens de mix worden genomen — met name wat betreft het instellen van de galm.
Uiteindelijk is het ontbreken van akoestische behandeling bijna erger voor de mix dan voor de opname: bijvoorbeeld, tijdens de opname kan je de microfoon altijd dichterbij brengen om het effect van de reflecties op de opname te minimaliseren. Voor de mix daarentegen is een geschikte akoestische behandeling de enige oplossing.
Moraal van het verhaal: als je monitorluidsprekers gebruikt, is akoestische behandeling onmisbaar om echt van hun kwaliteiten te profiteren! 🙂
4. Eieren dozen, tapijten, matrassen…
Ik kom terug op mijn inleidende voorbeeld van dit artikel.
Akoestische behandeling kan behoorlijk duur zijn, en het is duidelijk niet het leukste onderdeel van het bouwen van een studio of een home studio. Dus, natuurlijk, zijn er in de loop der jaren een aantal “goedkope” ideeën opgedoken…
… zoals bijvoorbeeld het idee om eierdozen op de muren te plaatsen in plaats van absorberende panelen van schuim of minerale wol.
Toch, werkt dat niet.
Wat betreft matrassen en andere tapijten, als ze in sommige gevallen nuttig kunnen zijn, kunnen ze een echte akoestische behandeling niet volledig vervangen.
Inderdaad, een ruimte of studio goed behandelen qua akoestiek betekent niet simpelweg de muren te bedekken met een beetje absorberende materialen.
Ten eerste, de hoeveelheid materiaal is enorm belangrijk: tussen 10 cm minerale wol en een paar millimeter eierdozen is het verschil enorm qua absorptiecapaciteit.
Bovendien zijn niet alle materialen even effectief, want hun vermogen om een frequentie te absorberen hangt, naast de dikte, af van twee fysieke eigenschappen:
- hun dichtheid;
- hun weerstand tegen de doorgang van lucht.
Dus, waar komt deze mythe vandaan dat eierdozen minerale wol of akoestische schuimen voor studio’s kunnen vervangen?
In feite absorberen eierdozen (en tapijten, bijvoorbeeld) een beetje. Maar alleen in de hoge tonen, waar we vrij gevoelig voor zijn. Dat is wat we zien op de onderstaande grafiek, waar een hoge absorptiecoëfficiënt een betere capaciteit aangeeft om een geluidsgolf te absorberen:
Resultaat: we hebben de indruk dat het beter is, maar uiteindelijk is de ruimte nog steeds niet in balans omdat alleen de hoge frequenties worden geabsorbeerd.
Ter vergelijking, een paneel van minerale wol van slechts 5 centimeter dikte zal veel effectiever zijn omdat het veel beter absorbeert en over een breed frequentiebereik.
5. Je hoeft alleen maar een akoestische correctiesoftware te gebruiken
Een aantal merken biedt oplossingen voor de akoestische problemen van je ruimte in de vorm van software. Zoals bijvoorbeeld IK Multimedia met Arc of Reference van Sonarworks.
Het principe is als volgt: je meet je ruimte met een specifieke microfoon, de software analyseert deze respons en corrigeert het geluid dat uit je luidsprekers komt door er een filter op toe te passen (correctie van frequenties, correctie van de fase…).
Op papier is het een zowel geniale als zeer logische benadering.
Maar kan dit soort technologie echt een serieuze akoestische behandeling vervangen?
Helemaal niet, maar dat betekent ook niet dat het volledig nutteloos is.
Ik leg je uit waarom (en ik hoop tegelijkertijd duidelijker te antwoorden op Jérôme, een lezer die me een tijdje geleden per e-mail vroeg: “Wat vind je van de ARC 2 van IK Multimedia?”):
Ten eerste, kan een ruimte niet overeenkomen met een unieke correctie: afhankelijk van de positie die je hebt, verandert het geluid. Bijvoorbeeld, start de afspeelknop van een muziekstuk dat je goed kent en beweeg je door de ruimte. Je zult merken dat het geluid evolueert — vooral in de lage tonen door de modale resonanties.
Het feit is dat deze resonanties de verdwijning van bepaalde specifieke frequenties veroorzaken, met dempingen die zonder probleem -30 dB kunnen bereiken. Dat is veel: het is onmogelijk om iets zo precieze volledig te corrigeren.
Ten slotte kan software nooit bepaalde problemen corrigeren, zoals een te lange nagalmtijd.
Uit deze vaststellingen blijkt duidelijk dat softwareoplossingen zoals de Arc van IK Multimedia geen echte behandeling kunnen vervangen.
Toch zijn het duidelijk hoogwaardige, high-tech tools die zeer nuttig zullen zijn om de akoestiek van een ruimte te verbeteren zodra de belangrijkste problemen van reflecties en modale resonanties zijn behandeld. Een beetje als een kers op de taart, in zekere zin… 🙂
Voor meer informatie over de werking van dit soort tools, aarzel niet om bijvoorbeeld deze review van Sonarworks op homelyrecords.com te lezen.
Om verder te gaan…
Samenvattend, hier zijn de belangrijkste punten om in gedachten te houden:
- Je kunt goede mixen krijgen in een ruimte waarvan de akoestische behandeling niet perfect is;
- Het bedekken van de muren met absorberende panelen is een zeer slecht idee;
- De akoestische behandeling is net zo essentieel voor opname als voor mixen of masteren;
- De eierdozen op de muren werken niet
- Softwareoplossingen zoals de Arc van IK Multimedia zijn niet voldoende om de akoestiek van een ruimte te corrigeren.
En als je verder wilt gaan met de akoestische verbetering van je (thuis)studio maar niet goed weet waar te beginnen, ga dan naar mijn Gids voor Akoestische Behandeling. Het bevat alle noodzakelijke informatie;)
Ik raad ook de cursus “Akoestische oplossingen voor de muzikant, de geluidstechnicus en de muziekliefhebber” van SawUp aan, die gewoon DE referentieopleiding op dit gebied is.